Posted by Turkse Media
Jan 04, 2026

Turbulente tijden voor de Britse monarchie

2025 is voor de Britse monarchie een ongemakkelijk jaar gebleken. Hoewel de instelling constitutioneel stevig verankerd blijft, staat zij onder toenemende publieke druk over haar relevantie, verantwoordelijkheid en morele gezag. Gezondheidszorgen rond de koning, aanhoudende familietwisten en de nasleep van schandalen hebben een instituut op de proef gesteld dat juist stabiliteit belooft.

Weinig kenners kunnen die druk beter duiden dan Robert Hardman, de ervaren biograaf en chroniqueur van het moderne koningshuis. In een uitgebreid interview schetst hij hoe de monarchie zich probeert aan te passen en waar dat nog altijd moeizaam gaat.

Niets heeft de afgelopen jaren zo zwaar gewogen als de gevolgen van de affaire rond Jeffrey Epstein en de rol van de voormalige prins Andrew, inmiddels officieel Andrew Mountbatten‑Windsor. Andrew, 65, jongere broer van koning Charles III en tweede zoon van koningin Elizabeth, kreeg langdurige kritiek vanwege zijn gedrag en zijn banden met Epstein, een veroordeelde zedendelinquent.

Koning Charles ontnam hem zijn prinselijke titel en zette hem uit zijn officiële residentie, nadat duidelijk werd dat Andrew niet volledig open was geweest over zijn relatie met Epstein. “Het schandaal rond Andrew heeft laten zien dat de monarchie hard en zelfs meedogenloos kan zijn wanneer dat nodig is”, zegt Hardman. “Toen bleek dat Andrew niet de hele waarheid had verteld, was de koning woedend. Iedereen was verrast door de kracht waarmee hij al zijn titels en privileges introk.”

Volgens Hardman ging het daarbij niet alleen om persoonlijke verontwaardiging. Jarenlange publieke kritiek had het beeld versterkt dat de monarchie misstanden binnen de eigen gelederen niet durfde aan te pakken. Door Andrew formeel zijn resterende status en voorrechten te ontnemen, wilde Charles dat beeld doorbreken. “Het is een herinnering dat de instelling belangrijker is dan familiebanden”, aldus Hardman.

Hervormingen: omarmd en uitgesteld

De discussie over de legitimiteit van een erfelijk koningshuis in een moderne democratie klinkt steeds luider, vooral onder jongere generaties. Gevraagd welke hervormingen het koningshuis daadwerkelijk heeft omarmd, wijst Hardman op een ingrijpende maar vaak vergeten verandering tijdens het bewind van koningin Elizabeth, die in 2022 overleed.

“De belangrijkste hervorming in mijn leven was in 2013, toen de Wet op de Troonopvolging werd aangepast”, zegt hij. Tot dat moment ging een jongen altijd voor een meisje in de lijn van opvolging. “Als een monarch drie dochters had en daarna een zoon, kreeg die zoon voorrang. Dat was een ongemakkelijk signaal in de 21e eeuw.”

De wijziging, die wettelijk moest worden vastgelegd, werd versneld door de verwachting dat prins William en Catherine, prinses van Wales, een gezin zouden stichten. “Als zij eerst een dochter en daarna een zoon hadden gekregen, en die zoon zou haar voorbijstreven, dan was dat een verkeerd signaal geweest,” aldus Hardman.

Het grootste pijnpunt: geld

Ondanks culturele en constitutionele discussies blijft de meest hardnekkige kritiek financieel van aard. De kosten van het koningshuis, de transparantie van de uitgaven en de vraag naar de maatschappelijke waarde ervan spelen een steeds grotere rol, zeker nu veel Britten kampen met hoge kosten van levensonderhoud en druk op publieke voorzieningen.

Hoewel de financiering via formele mechanismen verloopt, zoals de Sovereign Grant die is gekoppeld aan de opbrengsten van het Crown Estate, blijft het ongemak bestaan. Veel Britten verwarren koninklijk vermogen met publiek geld en de omvang van ceremoniële uitgaven voedt het beeld van overdaad. “Geld is het grote probleem”, onderstreept Hardman. “Ze moeten zich daar altijd zorgen over maken.”

Diplomatieke waarde tegenwoordig

Nu de internationale rol van het Verenigd Koninkrijk opnieuw wordt gedefinieerd, komt de diplomatieke betekenis van de monarchie weer nadrukkelijk in beeld. Hardman stelt dat het koningshuis een uniek instrument blijft, vooral in gespannen internationale verhoudingen.

Hij wijst op historische momenten, zoals het bezoek van president Ronald Reagan in 1982, maar benadrukt dat de monarchie vooral van waarde is wanneer relaties onder druk staan. Tijdens crises zoals Suez in 1956 of de oorlog in Vietnam fungeerde het koningshuis als bruggenbouwer. Na de Brexit werd die zachte macht bewust ingezet: elk EU‑lidstaat kreeg een koninklijk bezoek.

Die rol werd dit jaar opnieuw zichtbaar toen premier Keir Starmer zijn eerste bezoek bracht aan het Witte Huis. Hij overhandigde president Donald Trump een persoonlijke brief van koning Charles met een uitnodiging voor een tweede staatsbezoek, wat een ongekende stap was. Trump accepteerde onmiddellijk en prees de Britse goodwill.

Veranderend Verenigd Koninkrijk

Een vaak onderschat aspect van het huidige koningschap is Charles’ benadering van religie in een sterk veranderde samenleving. Volgens Hardman is hij meer dan welke monarch ook geïnteresseerd in andere religies, met name de Islam. Al in de jaren negentig hield hij toespraken over de relatie tussen Islam en het Westen en steunde hij de oprichting van een centrum voor Islamitische studies aan de Universiteit van Oxford. Hij is bovendien de eerste Britse monarch die zijn naam in het Arabisch kan schrijven.

Die belangstelling sluit aan bij de demografische realiteit. In 1952 telde het Verenigd Koninkrijk slechts circa 21.000 moslims; inmiddels zijn dat er bijna 4 miljoen, waarmee de Islam de tweede religie van het land is. “Charles heeft een sterk eigen geloof, maar ook grote waardering voor andere religies”, laat Hardman weten. “Hij ziet het als een kerntaak van de monarchie om de rechten van alle geloofsgemeenschappen te beschermen.”